homosapiens nedir

Bir memeli türü, Dünya tarihininin oldukça geç bir döneminde ortaya çıkmasına rağmen en başarılı yaratıklardan biri olmuştur. Bu tür homosapiens veya bir başka deyişle insandır.

Bütün fosiller arasında en nadir olanı insanın atası ve akrabalarına ait olanlardır. Soreks adı verilen primat benzeri ilk hayvan ortaya çıktığında dinozorlar hâlâ Dünya’da geziniyordu. 55 milyon yıl öncesine kadar elleriyle kavrayabilen, iki gözle görebilen ve göreceli olarak daha büyük bir beyne sahip olan günümüz lemurlarının ataları da gelişmişti. İlk maymunların ortaya çıkışı 30 milyon yıl önce ve kuyruksuz maymunların (ape) ortaya çıkışı sekiz ila on milyon yıl öncesine dayanır.

İnsanın İlk Ataları (Homosapiens)

Moleküler kanıtların ortaya koyduğu üzere insanın ilk atası yaklaşık beş milyon yıl önce şempanzelerden ayrılmıştır. İnsan atalarına en yakın fosil adayları doğu ve batı Afrika’dan gelmektedir.

1974’te Australopithecus adı verilen ve üç milyon yaşında olan olası bir insan atası (homosapiens) iskeleti Etiyopya-Hadar’da bulunmuştur. Numunenin dişi olduğunu tespit eden antropologlar ona “Lucy” adını verdiler. Lucy’nin ape benzeri bir kafatası ve küçük bir beyni vardı, ancak, kolları kısaydı ve uzun bacaklarının üzerinde dik olarak yürüyebiliyordu.

Tanzanya-Laetoli’de bulunan ve 3.6 milyon yaşındaki fosilleşmiş ayak izleri de aynı türe ait bir aileye ait olabilir. Australopithecus türünün doğrudan doğruya günümüz insanıyla ilişkili olup olmadığı kesin olarak kanıtlanabilmiş değildir. Ancak; yaklaşık 1.8 milyon yıl önce ortaya çıkan yeni bir tür kesin olarak günümüz insanı ile ilişkilidir. 1984’te Richard Leakey’in başını çektiği bir antropolog ekibi Kenya Turkana Gölü’nden 12 yaşındaki bir çocuğun kemiklerini çıkardı. Kemikler 1.5 milyon yaşındaydı ve homoerectus (ayağa kalkan veya dikilen insan anlamına gelir) adı verilen bir türe aitti. Bu türün ortaya çıkışı taş aletlerin kalitesindeki çarpıcı değişiklik (kabaca yontulan taşlardan, elle özenli bir biçimde işlenen balta ve kazıma aletlerine geçiş) ile karakterize edilir. Homoerectus, ayrıca; Afrika’dan Avrupa’nın içlerine Çin ve Java’nın en uzak kırlarına kadar yayılan bir gezgin ve kâşifti.

Richard Leakey

Doğu Afrika’da yapmış olduğu çalışmalar ile tanınan Richard Leakey (doğum:1944) antropolog bir ailenin üyesidir. Fotoğrafta bir Australopithecus’un kafatasını tutmaktadır Bu hayvan türü doğrudan insanın atası değildir, ancak; yakın akrabası olduğu düşünülmektedir.

Bir Ortak Ata

Kanıtların ortaya koyduğuna göre evrimimizin en son bölümü yaklaşık 500.000 yıl önce Afrikajda başladı. Modern insanların tamamının genetik materyallerindeki benzerlikler hepsinin bu zamanda ortak bir atadan geldiğine işaret etmektedir. İklim değişiklikleri ve araştırıcı beyinler bu insanları çok sayıda av hayvanı olan fakat hâlâ buz çağının etkilerinin üstesinden gelmeye çalışan Kuzey Avrupa’ya yöneltti. Bu sıralarda yaşadığı koşullara uyum sağlayabilen homosapiens ateşin nasıl pkıiacağını kesin olarak biliyordu. Yaklaşık 200.000 yıi önce yaygın olarak Neanderthal olarak bilinen bir ait tür Almanya ve batı Avrupa’ya doğru hareket etti Ancak; yaklaşık 35.000 yıl önce gerçek modern insanla yer değiştirdi.

İnsanlar, Dünya gezegeninin çehresini değiştirmiştir. Büyük beyinleri ile aletler geliştirmiş ve dil kullanarak iletişim kurabilmişlerdir. Yaklaşk 10.000 yıl önce son buz çağı sona ermek üzereydi ve iklim değişikliği insanlar için vahşi hayvan sürülerine ve doğal otlaklara bel bağlamamak anlamına geliyordu. Toprağı temizlemeye, tohum ekmeye ve çiftlik hayvanları beslemeye başladılar. Bu dönem tarımın doğuşuydu. Daha güvenilir besin kaynakları sonucunda nüfusun bir bölümü, bugün uygarlık adını verdiğimiz tapınak, sarayların inşası, ilk şehirlerin kuruluşu ve sanat ve kültürün gelişebilmesi için serbest kalmıştır.

Sterkfontein el fosili

İyi korunmuş bu el fosili 1999’da Güney Afrika- Sterkfontein yakınındaki bir mağarada kireçtaşında bulunmuştur. Bir Australopithecus’a ait olan bu fosil yaklaşık üç milyon yaşındadır.

Dinozorlar yok olduktan sonra iklim sürekli olarak soğumaya başladı, Ormanlık alanlarda otlaklar oluştu ve memeli ve kuşlar, 200 milyon yıldan daha uzun bir süre egemen olan sürüngenlerin yerini aldı. Son iki milyon yıl boyunca birçok büyük memeli gelişti. Ancak; yaklaşık 20.000 yıl önce son buz devrinin zirveye ulaştığı dönemde insanlar avlanarak memeli sayısını azalttı ve bazı durumlarda yok olmalarına neden oldu.

ilk ayak izi - Homosapiens Nedir? İnsanın Kökeni ve Değişimi

Bu ayak izi sertleşmiş volkanik kül içinde muhafaza edilmiştir Birçok ayak izi 3.6 milyon yıl önce Tanzanya’da, muhtemelen insanın atası olan bir tür tarafından bırakılmıştır. Bilim adamları bu tür fosil kanıtlarını inceleyerek atalarımızın davranışlarını ortaya koyabilirler. Örneğin; açıkça görüldüğü üzere bu atalarımız iki ayaklıydı (iki ayağı üzerinde yürüyebiliyorlardı). Bu durum insan evriminin dönüm noktası olarak görülmektedir.

Resim: La Repubblica

82 / 100
Bu yazıyı paylaşmak ister misiniz?

By Bilal Boğday

Bilim aşığı, araştırmacı bir mühendis olarak, doğru ve gerçek bilgiye ulaşmaya bir nebze katkı sağlamak amacı ile Bilim Kültür'ü 2020'de kurdum. Bu sitede gördüğünüz bir çok bilim, teknoloji, mühendislik ve daha bir çok kategorideki yazıları oldukça ciddi kaynaklardan toplayarak sizin için araştırıyor, çeviriyor, düzenliyor ve yayına sunuyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir